Veilig online in tien gewoontes
Je hoeft geen expert te zijn. Bijna elke oplichting heeft dezelfde zwakke plek: iemand die snel reageert op een bericht dat uit het niets komt. Deze tien gewoontes halen die zwakke plek weg.
Lees ze één keer, kies er drie die je nog niet doet en begin daarmee. De rest volgt vanzelf.
Wat je doet
- Ga zelf, klik niet.Bank, overheid, pakketdienst, webshop: open de app of typ het adres. Een bericht is een aanleiding om te kijken, nooit de weg ernaartoe.
- Haast is het signaal.“Binnen 24 uur”, “nu meteen”, “anders…”. Hoe meer haast, hoe minder echt. Leg het weg en kijk morgen nog eens.
- Een bank vraagt nooit om geld te verplaatsen.Niet naar een kluisrekening, niet om te testen, niet aan de telefoon. Je geld op je rekening is al veilig.
- Codes zijn handtekeningen.Sms-codes, WhatsApp-codes, QR-codes uit de bank-app: nooit doorgeven of laten zien. Aan niemand, met geen enkel verhaal.
- Overal een ander wachtwoord, en een wachtwoordmanager.Eén gelekt wachtwoord mag niet je hele leven openen. Een wachtwoordmanager onthoudt ze; jij onthoudt er één.
- Tweestapsverificatie aan.Bij e-mail, WhatsApp, DigiD, bank, sociale media. Dan is een gestolen wachtwoord alleen niet genoeg.
- Betaal met bescherming waar je iemand niet kent.Creditcard, PayPal, achteraf betalen of Gelijk Oversteken. Vooruitbetalen per overboeking alleen aan wie je vertrouwt.
- Bel terug via het nummer dat je zelf opzoekt.Nooit via het nummer in je scherm of in het bericht.
- Spreek een familiewoord af.Eén woord dat je vraagt bij elke geldvraag via app of telefoon. Kost niets, stopt vriend-in-noodfraude.
- Check voordat je twijfelt weg-redeneert.Plak het domein, nummer of adres in de checker. Dertig seconden, en je weet wat anderen al zagen.
Veelgestelde vragen
Welke gewoonte maakt het meeste verschil?
De eerste: ga zelf, klik niet. Bijna alle phishing, pakket-sms en overheidsfraude valt daarmee weg.
Ik heb een ouder familielid. Waar begin ik?
Met drie afspraken: de bank vraagt nooit om geld te verplaatsen, bel altijd eerst mij, en een familiewoord bij geldvragen. Zet daarnaast een daglimiet op overboekingen in de bank-app.
Heb ik een virusscanner nodig?
Op Windows is de ingebouwde Defender goed genoeg als je updates installeert. Belangrijker dan software zijn de gewoontes hierboven: de meeste oplichting gebruikt geen virus, maar jou.
Twijfel je over een website, nummer of e-mail?
Plak het in de checker. Dertig seconden, en je weet wat anderen al zagen.
Check het nuPlak het in de checker. Dertig seconden, en je weet wat anderen al zagen.
Lees ook
Phishing herkennen in 60 secondenBankhelpdeskfraude: “Uw rekening is gehackt, maak het over naar een kluisrekening”WhatsApp-fraude: “Hoi mam, dit is mijn nieuwe nummer”Veilig online betalen: iDEAL, Tikkie, creditcard en betaalverzoeken