Spookfactuur herkennen: zo check je of een factuur echt is
Een spookfactuur is een rekening voor iets wat je nooit hebt besteld, of een aanbod dat eruitziet als een factuur. Vind je in je eigen administratie geen bestelling of overeenkomst, betaal dan niet: de afzender moet kunnen aantonen dat er een overeenkomst is, en zonder dat bewijs hoef je niet te betalen.
De Fraudehelpdesk onderscheidt twee vormen. De vermomde offerte lijkt een factuur, maar volgens de kleine letters is het een aanbod: juist door te betalen ga je de overeenkomst aan. De factuur zonder opdracht is een rekening voor iets wat niemand heeft besteld. Het versturen van allebei is volgens de Fraudehelpdesk strafbaar.
De politie rekent spookfacturen tot acquisitiefraude, een vorm van oplichting. Het lokmiddel wisselt: een vermelding in een gids of “register”, een domeinnaam, een merkregistratie. Vaak gaat er een telefoontje aan vooraf. Een nagemaakte factuur van je echte leverancier met een ander rekeningnummer is iets anders: zie de gids over CEO- en factuurfraude.
Zo herken je het
- 1Je hebt het niet besteld.Geen order, contract of contactpersoon in je administratie, en het factuurnummer komt nergens voor. Vaak gaat het om een klein bedrag met een bekende naam erop, zodat niemand schrikt (KVK).
- 2In de kleine letters staat “aanbod” of “offerte”.Onderaan, klein en grijs: wie betaalt, gaat akkoord met een contract.
- 3De naam klinkt als een instantie of een register.Ter vergelijking: KVK stuurt geen facturen voor een jaarlijkse bijdrage voor het Handelsregister, en het EU-merkenbureau EUIPO stuurt gebruikers nooit facturen of betaalverzoeken voor diensten.
- 4Een domein- of merkbrief van een onbekende partij.“Een ander wil uw naam met .com of .info vastleggen, maar u heeft voorrang.” Dat “eerste registratierecht” bestaat niet, en een domeinnaam kost normaal 4 tot 15 euro per jaar (KVK). Dezelfde truc bestaat met merknamen (Fraudehelpdesk, oktober 2024).
- 5Eerst een telefoontje, dan de rekening.“U stond al bij ons vermeld”, “wilt u uw gegevens even bevestigen?” Wie daarna tekent of “ja” zegt, blijkt een contract te hebben. KVK en de Fraudehelpdesk: zeg altijd nee tegen een telefonische aanbieding en doe geen mondelinge toezeggingen.
- 6Haast, dreiging of een incassobureau.“Betaal binnen 8 dagen, anders verliest u uw domeinnaam”, of een incassobrief zonder specificatie van de schuld. Ook zo’n brief noemt de Fraudehelpdesk een spookfactuur.
Een echt voorbeeld, uit elkaar gehaald
- Er is geen order, en de afzender is niet je registrar. Wie dat wel is, zie je in de whois van SIDN.
- De dreiging met “verlies van uw domeinnaam” moet haast maken. Je verlengt je domein bij je eigen registrar.
- € 289 per jaar, terwijl een domeinnaam normaal 4 tot 15 euro per jaar kost (KVK).
- Door de kleine letters is het een aanbod: pas als je betaalt, sluit je een overeenkomst (Fraudehelpdesk).
Wat je doet
- Leg hem naast je eigen administratie.Zoek de order, het contract of de contactpersoon. Niets gevonden? Dan betaal je niet.
- Betaal niet en vraag schriftelijk om bewijs.Vraag waarop de factuur is gebaseerd en laat weten dat je zonder bewijs van een overeenkomst niet betaalt. Teken niets en geef geen akkoord per telefoon of mail. Twijfel je? Neem contact op via de gegevens in je eigen administratie, nooit via die op de factuur.
- Al “ja” gezegd of getekend?Soms kun je volgens de voorwaarden binnen 24 uur of een paar dagen annuleren. Maak anders per aangetekende brief bezwaar en vraag of de overeenkomst ongeldig verklaard kan worden. Vraag de opname van het gesprek op, bewaar alle post en mail, en schakel zo nodig een jurist in (KVK).
- Al betaald? Bel meteen je bank.Soms is de betaling nog terug te draaien (KVK). Doe aangifte.
- Doe aangifte en meld het.De politie zegt: doe altijd aangifte. Dat kan via 0900-8844. Meld het daarnaast bij de Fraudehelpdesk, via het meldformulier (“Ik meld namens mijn bedrijf”) of op 088 - 7867372. Zij adviseren en waarschuwen andere ondernemers.
- Maak er een huisregel van.Betaal alleen tegen een order in je eigen systeem, zeg altijd nee tegen telefonische aanbiedingen en vertel je personeel hoe deze trucs werken.
Doe dit nooit
- Betalen omdat er “factuur”, “herinnering” of “aanmaning” op staat.
- Aan de telefoon “ja” zeggen of je gegevens “even bevestigen”.
- Een formulier of mail tekenen en terugsturen zonder de kleine letters te lezen.
Veelgestelde vragen
Is deze factuur echt? Hoe check ik dat snel?
Heb je het besteld, met een order of contract in je administratie? Ken je de afzender als leverancier? Klopt het rekeningnummer met wat je eerder betaalde? Is één antwoord nee, betaal dan niet en neem contact op via je eigen gegevens.
Ik krijg een factuur voor mijn domeinnaam van een bedrijf dat ik niet ken. Moet ik betalen?
Nee, niet zonder overeenkomst. Je verlengt je domein bij je eigen registrar; voor .nl zie je in de whois van SIDN wie dat is. Een brief of mail van een andere partij is hooguit een aanbod.
Is het versturen van een spookfactuur strafbaar?
Volgens de Fraudehelpdesk wel, zowel de vermomde offerte als de factuur zonder opdracht. Of jouw geval juridisch oplichting is, hangt af van de situatie. De politie zegt: doe altijd aangifte (0900-8844).
Er zit nu een incassobureau achter. Moet ik alsnog betalen?
Niet als er geen overeenkomst is: de afzender moet die kunnen aantonen. Laat je niet onder druk zetten, zet je standpunt op papier en vraag een jurist om advies.
Stuurt de KVK een jaarlijkse factuur voor de inschrijving?
Nee. KVK stuurt geen facturen voor een jaarlijkse bijdrage voor het Handelsregister. Op de pagina Facturen van KVK staat welke gegevens op een echte KVK-factuur horen.
Mijn bank gaf een groen vinkje bij de naamcheck. Is de factuur dan echt?
Nee. De IBAN-Naam Check zegt alleen dat naam en rekeningnummer bij elkaar horen. Een spookfactuur komt vaak van een bedrijf dat echt bestaat, met een echte rekening. Of je iets verschuldigd bent, zegt het vinkje niet.
Plak het in de checker. Dertig seconden, en je weet wat anderen al zagen.
Lees ook
Bronnen
Fraudehelpdesk — Spookfacturen · Fraudehelpdesk — Acquisitiefraude · Fraudehelpdesk — Ondernemers benaderd met fraude rond merknaam (okt. 2024) · Fraudehelpdesk — Spookfactuur namens incassobureau · Fraudehelpdesk — Fraude melden · KVK — Trap niet in factuurfraude: zo herken je een nepfactuur · KVK — Telefonische aanbieding? Trap niet in acquisitiefraude · KVK — Ongewenste domeinnaamverkoop: trap er niet in · KVK — Controleer of een bericht van KVK echt is · KVK — Facturen van KVK · Politie — Wat is acquisitiefraude? · Politie — Hoe doet u aangifte van acquisitiefraude? · SIDN — Wat is factuurfraude met valse domeinnamen? · SIDN — Whois: wie beheert een .nl-domein · EUIPO — Misleidende facturen · Betaalvereniging Nederland — IBAN-Naam Check